De helende kracht van de natuur

Door Annelies van Scheppingen

Ik ben graag in de natuur. Zodra het even kan, trek ik mijn wandelschoenen aan en struin door het duingebied of een loofboombos. Ik heb zo mijn voorkeuren. Vogelgeluiden, de geur van de bomen en planten, de kleurenpracht van ieder seizoen; het maakt me rustig en geeft me focus. Intuïtief voelen we wel aan dat als we ons omringen met natuur, we daar op zijn minst ontspannen van raken. Kathy Willis, hoogleraar biodiversiteit aan de universiteit van Oxford, laat in haar boek Groene zintuigen^[1] talrijk onderzoek zien, waaruit blijkt dat de natuurelementen meetbaar invloed hebben op onze gezondheid, zowel fysiek als mentaal.

Onze zintuigen worden in ons huidige leven vooral geprikkeld door technologie, kunstlicht en digitale stimuli, terwijl ze evolutionair gezien eeuwenlang zijn afgestemd op de natuur. Aannemelijk dus dat in de natuur zijn goed voor ons is.

Gezondheidsvoordelen

Een mooi bewijs voor de gezondheidsvoordelen vormt het Japanse Shinrin-yoku (bosbaden), wat letterlijk ‘de sfeer van het bos opnemen via al je zintuigen’ betekent. Oorspronkelijk was de introductie van deze term in de jaren tachtig van de vorige eeuw een marketingtruc om Japanners het bos in te krijgen. Maar een tiental jaar later werd door onderzoekers aangetoond dat bosbaden zorgde voor minder stresshormonen een lagere bloeddruk en een toename in activiteit van het parasympathisch zenuwstelsel.^[1]

Wat maakt nu dat tijd doorbrengen in de natuur deze effecten heeft? Wat gebeurt er precies in ons lichaam en wat triggert dit? Willis ploos al het onderzoek dat ze kon vinden over natuureffecten op onze gezondheid per zintuig uit: maakt het uit of we naar natuur kijken, luisteren, dat we het ruiken of erin wroeten?

Kijken naar natuur zorgt voor positieve psychologische en fysiologische responsen. Hierdoor word je niet alleen meer ontspannen en herstel je sneller van stress, maar ook je werkgeheugen en aandacht verbeteren. Een verklaring is te vinden in de aandacht-hersteltheorie van Rachel en Stephen Kaplan.^[2] Zij verdelen aandacht in gerichte en ongerichte aandacht. De eerste zet je bewust in, bijvoorbeeld op een cognitieve taak; deze put snel uit. Natuur bevat veel minder stimuli die aandacht opeisen. Door naar natuur te kijken, wordt je ongerichte aandacht getrokken, zodat je kunt herstellen en je geconcentreerder verder kunt met je taak. Onderzoeken wijzen dit inderdaad uit. Kijken naar natuurlijke elementen verhoogt het cognitief functioneren in vergelijking met kijken naar stedelijke elementen.^[1]

Lees het gehele artikel vanaf pagina 10 in het VNIG 2/2026.