Natuur op recept
Door Miriam Notenboom
In de natuur verkeren helpt mensen bij hun mentale en fysieke gezondheid. Hoe dat precies werkt, is de vraag die wetenschappers en groene zorgprofessionals bezighoudt. Want met die kennis kunnen groene zorginitiatieven een vaste waarde worden in de gezondheidszorg, zowel preventief als bij ziekte. In Nederland wordt daarmee volop geëxperimenteerd met interventies die gebaseerd zijn op natuur. Ze zijn een laagdrempelige en effectieve manier om cliënten beter te kunnen ondersteunen bij talloze gezondheidsproblemen.
Het lijkt een no brainer: tijd doorbrengen in de natuur is goed voor je gezondheid. Je bent in een – meestal – rustige, oogstrelende omgeving, ademt schone lucht in en bent vaak ook in beweging. Maar wat zijn eigenlijk de bewezen gezondheidseffecten van in aanraking komen met groen? En hoe zet je natuur in bij een behandeling? Dat zijn de vragen die bij gezondheidsprofessionals op groeiende belangstelling kunnen rekenen. Ze zijn relevant, want uit onderzoek blijkt dat contact met de natuur helpt om ziektes te voorkomen en symptomen te verlichten.
Positieve bevordering van gezondheid
In de onlangs geactualiseerde Handleiding Natuur en Gezondheid analyseren bewegingswetenschapper Annette Postma en klinisch psycholoog en onderzoeker Jolanda Maas kwalitatief wetenschappelijk onderzoek naar de gezondheidseffecten van contact met de natuur.[1] Zij onderscheiden vier – vaak overlappende – werkingsmechanismen waarbij natuur de gezondheid positief kan bevorderen. Het stimuleert ten eerste een gezonde leefstijl, zoals bewegen en in de buitenlucht zijn. Ook psychologisch gezien is in de natuur verkeren heilzaam: het bevordert stressherstel en emotioneel welbevinden en vermindert aandachtsvermoeidheid. Natuurrijke omgevingen bevatten daarbij diverse micro- en macro-organismen die ongemerkt de gezondheid positief beïnvloeden.[2] En ten slotte hebben mensen in een groene omgeving minder last van geluidshinder, hittestress en luchtvervuiling.
Het zijn mechanismen die bijdragen aan een algehele gezondheid, zoals een goede conditie, ontspanning en een betere slaap. Ze kunnen preventief werken; een effect dat met name waarneembaar is bij mensen die een hoger risico lopen op bepaalde fysieke of mentale aandoeningen. Blootstelling aan natuur verlaagt bijvoorbeeld het risico op diabetes type 2, obesitas, hart- en vaatziekten en longaandoeningen. Kinderen die in de buurt van meer groen opgroeien hebben een lagere kans op gedragsproblemen, zoals ADHD. Ook wanneer die aandoeningen zich al gemanifesteerd hebben, kan het gezond zijn de natuur op te zoeken. Het helpt om de bloeddruk te verlagen, vermindert stresshormonen en is weldadig voor de luchtwegen.[1,3,4]
Lees het gehele artikel vanaf pagina 20 in het VNIG 2/2026.
Bronvermelding:
- Maas, J., & Postma, J. A. (2025). Handleiding natuur en gezondheid, De wetenschappelijke onderbouwing van de relatie tussen natuur en gezondheid. Arts en Leefstijl.
- Van Scheppingen, A. (2026). De helende kracht van de natuur. Vakblad Natuurlijke & Natuurlijke Gezondheidszorg, 2: p. 10-15.
- Van den Berg, A. (2013). Waarom wij natuur nodig hebben. Factsheet Natuur & Gezondheid. IVN Natuureducatie.
- Van den Berg, A. (2015). Groen in de zorg. Een quick-scan inventarisatie van het groene zorgaanbod in Nederland. De Friesland Zorgverzekeraar.
- Groene GGZ. (z.d.). De Groene GGZ. Geraadpleegd op 26 januari 2026, van www.groeneggz.nl.
- Maas, J., Steensma, R., Mulder, A. en Bogerd Van der, N. (2025) De weg naar groene zorg. Inzichten in wat nodig is om het gebruik van groen structureel te verankeren in de GGZ, gehandicapten en -ouderenzorg. VU Amsterdam
- Natuur op Recept. (z.d.). Ontdek de gezonde kracht van groen: Natuur op Recept. Geraadpleegd op 26 januari 2026, van www.natuuroprecept.nl;
- Postma, A. (2025). Praktijktips voor groene aanbieders over samenwerken met eerstelijnszorg. Natuur en Gezondheid.
VNIG
Verzameling van artikelen van schrijvers die op niet-regelmatige basis voor ons schrijven.
