Ayurvedische visie op veroudering en ouderdom

Door Peter Van Herck

De traditionele geneeswijze ayurveda is afkomstig uit het oude India. Ayur betekent leven en veda kennen: de kennis van het leven. Binnen de ayurvedische visie is alles opgebouwd uit vijf energetische elementen: Wind, Vuur, Water, Aarde en Ether. Het lichaam van de mens, maar ook zijn voeding, zijn denken, zijn emoties en zijn leefomgeving bestaan uit deze energieën. Een evenwichtige onderlinge verhouding van deze elementen zorgt voor vitaliteit. Door het volgen van de ayurvedische richtlijnen voor een gebalanceerd leven kunnen veel ouderdomsklachten voorkomen of verminderd worden.

De ayurvedische verjongingstherapie rasayana betekent letterlijk: het sap door alle kanalen. Doel van deze therapie is de lichaamssappen te vitaliseren en te zorgen dat het lichaam ‘sappig’ blijft. Rasa is een voedend sap, dat onvolledig vertaald plasma wordt genoemd. De voedende kwaliteit ervan wordt geïllustreerd in moedermelk, het bijproduct van het rasaweefsel. Dit heeft een rijke samenstelling, waardoor een baby maanden kan groeien op alleen moedermelk. Ayana is een middel om iets te bereiken. Rasayana is dus de tak van ayurveda die helpt het beste rasaweefsel te verkrijgen. Goed rasaweefsel is de basis voor de gezondheid van de overige zes weefsels (bloed, spier-, vet-, bot-, zenuw- en voortplantingsweefsel).
Rasayana-therapie richt zich op het onderhouden van een goede vertering (agni), het optimaliseren van weefselkwaliteit (dhatu’s), het versterken van de immuniteit (ojas), het opruimen van slakken – onvolledig verteerde stofwisselingsproducten – (ama), het reinigen van de vervoerskanalen (srotamsi) en het in balans houden van de vijf energieën (pancha maha bhuta’s) – met name de Windenergie.

Het centrale proces in het lichaam is de vertering, dat wordt gezien als ‘koken.’ Dat wat alles doet koken en transformeert wordt het Vuur genoemd. Dit is de verteringskracht, maar ook het levensvuur. Binnen de ayurveda wordt Vuur als oorzaak gezien van het normale en abnormale functioneren van het lichaam en wordt verondersteld dat alle ziekten afhankelijk zijn van het Vuur. Vuur is de kracht die dat wat niet van ons is – voedsel, beelden, geluiden en informatie – kan transformeren in dat wat wel van ons is. Het leven is een continu proces van opbouw en afbraak. Het is een zelfonderhoudende transformatie van de ene vorm in de andere. Dit verklaart de centrale plaats van het Vuur.

Lees het gehele artikel vanaf pagina 22 in het VNIG 3/2026.