De vrouw als afwijking

Een van de boeken die mijn kijk op de wereld hebben veranderd is Onzichtbare vrouwen van Caroline Criado Perez.[1] Onzichtbare vrouwen toont aan dat de wereld grotendeels voor mannen is ingericht. Van stedenbouw tot productontwerp tot arbeidsmarkt tot – uiteraard – gezondheidszorg: vrouwen worden niet bediend.
Sterker nog, vrouwen worden niet eens gezien. Criado Perez brengt in 432 pagina’s een indrukwekkend aantal wereldwijde casestudy’s, verhalen en nieuw onderzoek samen. Van overheidsbeleid en medisch onderzoek tot technologie, werkplekken, stadsplanning en de media – alle manieren waarop vrouwen vergeten worden en de impact van die uitsluiting op hun gezondheid en welzijn. Want ja, als medisch onderzoek en de gezondheidszorg uitgaan van de man als standaard, worden vrouwen ernstig benadeeld. Ik raad je dit boek van harte aan, maar voor het gemak geef ik je vast de samenvatting op het gebied van de zorg.
Man als norm
Medicijnen en behandelingen worden historisch gezien vaker getest op mannelijke lichamen (en mannelijke proefdieren), omdat de hormonale cyclus van vrouwen als ‘ingewikkeld’ wordt gezien. Omdat artsen niet altijd letten op of bekend zijn met de ‘afwijkende’ symptomen die vrouwen vertonen bij aandoeningen, worden diagnoses gemist of te laat gesteld. Vrouwen krijgen vaker last van gevaarlijke bijwerkingen van medicijnen, doordat de voorgeschreven dosering is berekend op het gemiddelde mannenlichaam. En als oorzaak en gevolg is er een enorm gebrek aan medische data over vrouwen, iets wat Criado Perez de ‘genderdatakloof’ noemt.
Onzichtbaar in de zorg
Dat symptomen van hartaanvallen bij vrouwen vaak niet gezien worden, weten we wel. Maar ook bij veel ‘vrouwelijke’ klachten en aandoeningen – endometriose, PMS, overgangsklachten, PCOS, chronische vermoeidheid – geldt dat vrouwen jarenlang met hun klachten worden afgewimpeld. ‘Het hoort erbij’, ‘stress’, ’tussen je oren’… Gemiddeld wordt endometriose zeven tot tien jaar na de eerste symptomen vastgesteld, schrijft Criado Perez. Ze geeft ook schokkende voorbeelden van voor vrouwen verkeerde drempelwaarden en van een vrouw met een dikkedarmontsteking die hardnekkig als psychisch werd weggezet. Geen wonder dat de meerderheid van de cliënten in natuurlijke en integratieve praktijken vrouw is (en de meerderheid van de behandelaars trouwens ook) – een beeld dat wereldwijd wordt bevestigd door onderzoek.[2]
Alternatief als alternatief
Wat moet jij hier nu mee? Om te beginnen: lees het boek. Word je bewust van de onzichtbaarheid van vrouwen. En zorg in je communicatie voor herkenning en erkenning. Benoem ervaringen zoals al jarenlang rondlopen met klachten, het gevoel dat er meer aan de hand is, niet serieus genomen worden. ‘Je hoeft het niet alleen te doen, en je hoeft je klachten niet als normaal te accepteren.’ Dat is een boodschap die resoneert. Leg uit dat de natuurgeneeskunde de ruimte biedt om naar het totaal te kijken en meer draait om samenwerking en luisteren. En verder: vertel het verhaal. Zorg dat vrouwen gezien worden en – ben je zelf een vrouw – laat jezelf zien. Wees je bewust van ‘de norm’ en stel hem ter discussie. Daar worden we allemaal beter van.
Bronvermelding:
- Criado Perez, C. (2026). Onzichtbare vrouwen: Licht op dubieuze data in een voor mannen ontworpen wereld. Prometheus.
- Zhang, Y., & et al. (2015). Differences between Male and Female Consumers of Complementary and Alternative Medicine in a National US Population: A Secondary Analysis of 2012 NHIS Data. Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine: 413173.
Veelgestelde vragen
Wat is de genderdatakloof in de gezondheidszorg?
De genderdatakloof is het gebrek aan medische gegevens over vrouwen. Veel onderzoek naar geneesmiddelen, behandelingen en aandoeningen is historisch gebaseerd op mannelijke lichamen, waardoor verschillen bij vrouwen onvoldoende bekend kunnen zijn.
Welke gevolgen kan de man als medische norm hebben voor vrouwen?
Symptomen kunnen minder snel worden herkend, diagnoses kunnen later worden gesteld en geneesmiddeldoseringen kunnen onvoldoende aansluiten op het vrouwenlichaam. Brenda Dekkers noemt onder meer hartklachten, endometriose en overgangsklachten.

Brenda Dekkers
is gek. Op woorden, knutselen, spelletjes doen en reclame. Onder de naam 2x woordwaarde werkt ze als tekstschrijver en conceptontwikkelaar. In het Vakblad geeft ze tips over marketing.

