Columns

Verbeelding als sleutel tot motivatie

Verbeelding als sleutel tot motivatie

Meer dan tachtig kaarten met fantasierijke illustraties liggen verspreid op tafel. Er zit een groepje mensen omheen: mannen en vrouwen die tijdens hun opname in de kliniek werken aan hun verslaving en hun psychische problemen. Mijn opdracht aan hen is: Wat motiveert jou? Wat brengt je in beweging? Zoek daar één, twee of drie kaarten bij.

Sommigen hebben in een paar tellen al drie kaarten gevonden, anderen kijken lang rond en kiezen er één, en wat later misschien nog één. Een man laat ons een afbeelding zien van een metalen ring met verschillende grote sleutels eraan: ‘Ik ben mijn motivatie kwijt, ik weet even helemaal niets meer, ik ben op zoek naar de sleutel.’ Een vrouw houdt een andere kaart omhoog: ‘Ik bevind me in een doolhof en ik heb de steun van andere mensen nodig om eruit te komen.’ En weer een ander: ‘Hier zie je een opengeslagen boek met op de ene bladzijde een kooi met een tijger erin. Er staat een man naast. Op de volgende bladzijde is de kooi leeg en staat het deurtje open. De tijger is vrijgelaten. Het gevoel van vrijheid dat ik zal hebben als ik niet meer afhankelijk ben van de drank, motiveert mij. Dat lijkt me heerlijk. Ik wil vrij zijn van de drank, maar niet in het hokje passen dat de maatschappij voor mij heeft bedacht. Dus dat is een hele zoektocht.’ Op een andere kaart zweeft een traditioneel Japans huis boven een meer. ‘Ik heb vorig jaar een woning gekregen na jaren op straat geleefd te hebben en dat wil ik niet kwijt. Dat motiveert me om iets van deze opname te maken. De donkere wolken zijn donkere gedachten en de witte wolken zijn positieve gedachten. Die beide kanten wil ik graag in balans krijgen.’

Het begint met verbeelding. Als je verandering voor je kunt zien, is er een basis gelegd. De afbeelding geeft iets weer van wat je van binnen voelt of voor je ziet, maar waar je nog geen woorden voor hebt. Andere kunstvormen, zoals muziek, poëzie of verhalen kunnen dit ook bewerkstelligen. Verbeelding kan helpen een gestold verhaal open te breken. Mensen vertellen zichzelf vaak steeds het hetzelfde verhaal over zichzelf en de wereld en zitten erin vast. Beelden kunnen helpen het verhaal op een andere manier vorm te geven of er met een andere bril naar te kijken. Het is mogelijk dat iemand zich geen verandering kan voorstellen, dan maakt de gekozen afbeelding dat ook duidelijk. Zowel het verleden, het heden en de toekomst kunnen in de verbeelding besloten liggen.

Hans Alma, hoogleraar geestelijke zorg en religieus-humanistische zingeving: ‘Verhalen en uitdrukkingsvormen die een verhaal kunnen oproepen (beelden, muziek, rituelen) vormen een menselijk antwoord op een wereld die vragen oproept en de mens uitnodigt tot leven en handelend vormgeven aan dat leven.’[1] Mensen zijn pelgrims op zoek naar een zinvol en waardevol leven. Alma noemt die praktijk ‘levensverkenning’.

Motivatie gaat over vertrouwen in jezelf en in het leven, voor de zoveelste keer opstaan als je valt, en verbeelding kan daar een heel behulpzame richtingaanwijzer in zijn. Beeldtaal kan helpen om een authentiek en coherent verhaal te maken van waar je vandaan komt, waar je bent en waar je naartoe gaat. Dat verhaal komt van binnenuit en past bij wie jij bent en het leven dat jij hebt geleid. Alleen daar kan het avontuur beginnen.

Bronvermelding:

  1. Alma, H. (2024). De kunst van pelgrimeren. De geestelijk verzorger als verbeeldingsprofessional. Eburon.

Veelgestelde vragen

Waarom kan verbeelding helpen bij motivatie en verandering?

Verbeelding kan zichtbaar maken wat iemand van binnen voelt of voor zich ziet, maar nog niet onder woorden kan brengen. Wanneer iemand zich verandering kan voorstellen, ontstaat er een basis om verder te onderzoeken wat hem of haar motiveert.

Hoe kunnen beeldkaarten worden gebruikt in een gesprek over motivatie?

De begeleider kan iemand vragen één of meerdere afbeeldingen te kiezen bij vragen als: wat motiveert jou en wat brengt je in beweging? De gekozen beelden vormen vervolgens het uitgangspunt voor een gesprek over verlangens, belemmeringen, steun en mogelijke verandering.

Floor van Orsouw

Floor van Orsouw

Floor van Orsouw werkt als geestelijk verzorger en schrijft graag over zingeving, creativiteit en ethische en maatschappelijke vraagstukken.

Lees meer artikelen >

Wilt u uw aankoop ongedaan maken?* Vul dan hieronder uw gegevens in. U heeft geen account nodig en u bent niet verplicht om een reden op te geven. Na het verzenden ontvangt u direct een automatische ontvangstbevestiging per e-mail. Wij nemen vervolgens zo snel mogelijk contact met u op over de verdere afhandeling.

*Losse edities zijn uitgesloten van het herroepingsrecht, zie Autoriteit Consument & Markt.

    Wilt u de gehele bestelling annuleren? Typ dan "Gehele bestelling". Wilt u een deel retourneren? Typ dan hier de naam van het product (en eventueel het aantal).