De lessen van Andrea Evers
Begin augustus jl. overleed hoogleraar Gezondheidspsychologie Andrea Evers aan de gevolgen van kanker. In haar werkzame leven verdiepte Andrea zich in placebo- en nocebo-effecten. Het was een boeiende vrouw, die wetenschap en menselijkheid op een inspirerende wijze wist te combineren. Collega Fleur Kortekaas en ik genoten in het najaar van 2021 van haar presentatie tijdens het congres van het Consortium voor Integrale Zorg & Gezondheid en kwamen daar op het idee aandacht aan haar werk te besteden in het Vakblad.[1,2] In dit artikel een korte terugblik op haar nalatenschap.
Andrea Evers was een pionier in onderzoek naar placebo- en nocebo-effecten. Ze ontving daar vele prijzen en subsidies voor, waaronder de Stevinpremie in 2019. Dat is de hoogste onderscheiding in de Nederlandse wetenschap. De grote vraag die Andrea zich daarbij stelde was: wat is de invloed van verwachting op ons genezingsproces?
Contextfactoren hebben invloed
Die invloed blijkt groot te zijn. Contextfactoren hebben áltijd invloed op het behandelresultaat. De lichaam-geestrelatie speelt daar een grote rol in. Het geneesmiddel of de behandeling zelf heeft een bepaald effect, maar daaromheen is er ook altijd sprake van contextfactoren. Denk bijvoorbeeld aan de hoe de ruimte eruitziet, wat iemand de dag ervoor nog in de krant heeft gelezen over de behandeling, hoe naasten erover denken, wat de ervaringen van vrienden zijn met een soortgelijke behandeling. Dat dat invloed heeft op je kijk op de behandeling, is iets wat je gevoelsmatig wel weet. Maar het heeft ook een effect op het behandelresultaat, zo blijkt uit de vele studies die Andrea en haar team en ook andere wetenschappers wereldwijd uitvoeren.
De diverse contextfactoren bij elkaar leiden tot een bepaalde verwachting die iemand heeft van de behandeluitkomst. Bij placebo is dat een gunstige en bij nocebo een ongunstige verwachting. Niet alleen bij een nepbehandeling, maar ook bij een daadwerkelijke zorginterventie, treedt een placebowerking op. Dus bovenop het effect van de behandeling. Weten dat je een pijnstiller krijgt, maakt het pijnstillende effect groter. Weten dat je een pijnstiller krijgt, maakt het pijnstillende effect groter.
Lees het gehele artikel in VNIG 1/26 vanaf pagina 51.
Bronvermelding:
- van der Heide, N. (2022). De kracht van verwachting. Vakblad Natuurlijke & Integrale Gezondheidszorg, (2): p. 16-21.
- van Dijk, I. (2025). Communicatie als medicijn. Vakblad Natuurlijke & Integrale Gezondheidszorg, (2): p. 40-43
In deze artikelen worden ook de bronnen vernoemd van studies die hierboven genoemd worden.
Els Smits - Hoofdredacteur
studeerde Voeding aan de Landbouw Universiteit Wageningen en massagetherapie aan de Holos Academie. Met het werk voor Arcturus (VNIG, OrthoFyto) wil ze een bijdrage leveren aan een groeiend draagvlak voor de natuurlijke en integrale zorg.
