Vertragen als interventie
Het HEARTS-proces in de zorgpraktijk
Door Berthe Volbeda
In de zorg ligt de nadruk vaak op doen, oplossen, behandelen en vooruithelpen. Toch is dat bij onrust, pijn, dementie of in de palliatieve fase niet altijd wat iemand nodig heeft. Soms vraagt een situatie om iets anders: vertragen, aanwezig zijn, afstemmen en contact maken op een niveau waar woorden niet altijd leidend zijn. Het HEARTS-proces (Hands-on, Empathy, Aromas, Relaxation, Textures en Sound) biedt hiervoor een praktisch en mensgericht kader. Het is een multisensorische benadering waarin empathie, aanraking en zintuiglijke afstemming samenkomen om rust, veiligheid en verbondenheid te ondersteunen of te bevorderen.
Het HEARTS-proces vindt zijn oorsprong in de ondersteunende en palliatieve zorg en werd ontwikkeld binnen een oncologisch dagcentrum.[1] Complementair therapeut Ann Carter merkte dat klassieke massage- en ontspanningstechnieken vaak niet passend waren. Voor veel patiënten was het te belastend om zich uit te kleden of op een massagetafel te liggen.
Vanuit die realiteit ontstond een andere manier van werken: praktisch, zacht en flexibel. De cliënt blijft volledig gekleed en wordt behandeld in een houding die haalbaar is, zittend of liggend, vaak in bed. Comfort en waardigheid staan centraal. Sessies duren vijf tot twintig minuten, zonder vaste volgorde of standaardduur. Wat deze benadering kenmerkt, is dat zij niet voortkomt uit een vast protocol, maar uit de noodzaak om werkelijk aan te sluiten bij de situatie van dat moment.
De kracht zit in de combinatie van de HEARTS-elementen: niet als losse technieken, maar als samenhangende prikkels die het zenuwstelsel helpen schakelen van alertheid naar rust. Onderzoek en praktijkervaring laten zien dat deze benadering kan bijdragen aan vermindering van angst en onrust, verbetering van slaap en een groter gevoel van comfort en welbevinden.[1] Bovendien is het inzetbaar naast medische behandelingen, zonder conflict met de reguliere zorg.
Lees het gehele artikel vanaf pagina 50 in VNIG 4/2026.
Bronvermelding:
- Carter, A., & Mackereth, P. (2019). Combining Touch and Relaxation Skills for Cancer Care: The HEARTS Process. Singing Dragon.
- Field, T. (2014). Massage therapy research review. Complementary Therapies in Clinical Practice, 20(4): 224–229.
- Gallace, A., & Spence, C. (2010). The science of interpersonal touch: an overview. Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 34(2): 246–259.
- Uvnäs-Moberg, K. (2003). The Oxytocin Factor. Da Capo Press.
- Fung, J. K., Tsang, H. W., & Chung, R. C. (2012). A systematic review of the use of aromatherapy in treatment of behavioral problems in dementia. Geriatrics & Gerontology International, 12(3): 372–382.
- Bernardi, L., Porta, C., & Sleight, P. (2001). Cardiovascular, cerebrovascular, and respiratory changes induced by different types of music in musicians and non-musicians. Heart, 86(4): 445–452.
- Porges, S. W. (2011). The Polyvagal Theory. W.W. Norton & Company.
- Benavides, J. (2023/2024). Rest on Me, Breathe: Emotional Palliative Care. Edições Para a Alma.
VNIG
Verzameling van artikelen van schrijvers die op niet-regelmatige basis voor ons schrijven.
