Integratieve zorg is groene zorg
De gezondheidszorg staat voor een paradox: terwijl de sector erop gericht is mensen gezond te maken, draagt deze tegelijkertijd aanzienlijk bij aan de opwarming van de aarde. Wereldwijd is de gezondheidszorg verantwoordelijk voor ongeveer vijf procent van alle broeikasgasemissies. Integratieve gezondheidszorg biedt een veelbelovende strategie om deze impact te verminderen, planetaire gezondheid te ondersteunen en bij te dragen aan de duurzaamheidsdoelen van de WHO.[1]
Ongeveer tachtig procent van de ecologische voetafdruk van de gezondheidszorg komt voort uit de toeleveringsketens: de productie, verpakking, transport en afvalverwerking van medische producten en apparatuur. Alleen al geneesmiddelen zijn goed voor tien procent van de broeikasgasemissies van de sector. De productie van medische apparatuur, eenmalig gebruik van materialen en de complexe distributieketens dragen verder bij aan deze aanzienlijke milieu-impact.
Verschil in benadering
Integratieve gezondheidszorg legt daarentegen de nadruk op gezondheidsbevordering en ziektepreventie gedurende de gehele levensloop.[2] Door mensen gezond te houden, vermindert het zorggebruik drastisch, wat direct leidt tot een kleinere ecologische voetafdruk. Deze preventieve benadering contrasteert sterk met het huidige reactieve model dat leunt op diagnostiek, chirurgische ingrepen en medicamenteuze behandelingen –allemaal middelenintensieve vormen van zorg. Dit heeft niet alleen gevolgen voor de cliënt zelf, maar ook voor het bredere ecosysteem waarin we leven.
Naast klimaateffecten vormen farmaceutische middelen ook een bedreiging voor het aquatische milieu. Actieve farmaceutische ingrediënten zijn aangetroffen in meer dan de helft van alle geteste rivieren wereldwijd. In de Verenigde Staten werden ze vastgesteld in zo’n 80 procent van het oppervlakte- en grondwater. In één enkel monster werden tot 20 verschillende farmaceutische verbindingen aangetroffen.[3] Deze stoffen stapelen zich op in aquatische ecosystemen en kunnen antimicrobiële resistentie veroorzaken, naast gedragsveranderingen en fysiologische effecten bij waterorganismen. Integratieve gezondheidszorg biedt hier een oplossing door niet uitsluitend op symptoombestrijding met medicatie te vertrouwen, maar alle evidencebased therapeutische opties te integreren.
Lees het gehele artikel vanaf pagina 47 in het VNIG 2/2026.
Bronvermelding:
- Vatovec, C. (2025). Making a Planetary Health Case for Whole Person Health. Glob Adv Integr Med Health, 14: 27536130251388470.
- Aakster, C., & Kortekaas, F. (2016). Geneeswijzen in Nederland, handboek complementaire behandelwijzen voor professionals. Uitgeverij Ankh Hermes.
- Seervai, S., Gustafsson, L., & Abrams, M. K. (2022). How the U.S. Health Care System Contributes to Climate Change, explainer. Commonwealth Fund. Geraadpleegd op 5 januari 2026, van doi.org/10.26099/m2nn-gh13 (April, 2022)
- Mason-D’Croz, D., & Herrero, M. (2024). Viewpoint: The EAT-Lancet Planetary Health special collection. The Lancet Planetary Health.
- Herman, P. M., Pitcher, M. H., & Langevin, H. M. (2024). Making a case for whole person health. Glob Adv Integr Med Health, 13: 27536130241293642.
- Pachova, D. G., Tzima, N., De Beukalaer, E., Skaling-Klopstock, C., Faedo, L., & Jansen, J. P. (2025). Integrating ecology and medicine: The role of homeopathy in sustainable health systems. TCIM Conference Abstracts.
- Myers, S., & et al. (2025). Connecting planetary boundaries and planetary health: a resilient and stable earth system is crucial for human health. The Lancet, (406)10501: 315 – 319.
Fleur Kortekaas - Assistent-hoofdredacteur
is natuurgeneeskundige en klinisch epidemioloog. Ze is als (freelance) auteur, docent en onderzoeker gespecialiseerd in het vakgebied van de complementaire, alternatieve en functionele geneeskunde. In haar werk staan kennisoverdracht en kennisontwikkeling in deze geneeswijzen centraal. Zij levert wetenschappelijke informatiediensten binnen het werkveld.
