De impact van een schermgerichte kindertijd

De laatste tijd is er steeds meer consensus over de negatieve invloed van sociale media op de gezondheid van jongeren. De Amerikaanse hoogleraar en sociaalpsycholoog Jonathan Haidt publiceerde in 2024 al het boek Generatie Angststoornis over de gevaren van sociale media.^[1] Nederlandse wetenschappers hadden veel kritiek, omdat volgens hen in het boek vooral correlationeel onderzoek wordt aangehaald en onderzoek dat de beweringen in het boek bevestigt. Ook worden volgens hen de ervaringen van adolescenten genegeerd en zijn de effecten niet voor iedere jongere hetzelfde.^[2] Maar anno 2026 lijken toch veel deskundigen en de jongeren zelf het gevaar te zien.

In 2025 verzochten artsen de Nederlandse politiek een leeftijdgrens op 16 jaar in te stellen voor het gebruik van sociale media en zelfs een verbod op het gebruik van een smartphone tot 14 jaar.^[3] Op de NOS-site was 23 januari van dit jaar te lezen dat een steeds grotere groep Nederlanders het verbod op sociale media steunt voor kinderen onder de 16 jaar (63 procent tegenover 57 procent vorig jaar).^[4] Jongeren in de leeftijdsgroep van 16 tot 25 jaar onderschrijven dit bovendien zelf. ‘Dit is de generatie die er ervaring mee heeft, zij zien de gevaren mogelijk nog meer’, is in het NOS-bericht te lezen.

Verslavende werking

Op 25 maart 2026 zijn Meta (Facebook en Instagram) en Google (YouTube) aansprakelijk gesteld voor de socialemediaverslaving van een jonge vrouw, die daardoor mentale schade heeft opgelopen.^[5] Tijdens dit schrijven beraden de techgiganten zich op een hoger beroep, maar deze eerste uitspraak lijkt een oorzakelijk verband te bevestigen.
Volgens het Trimbos Instituut is een causaal verband tussen sociale media en mentale gezondheid echter lastig te bewijzen en spelen persoonlijke eigenschappen zoals leeftijd, gender, het reguleren van emoties, persoonlijkheid en mate van bewegen een rol in het beïnvloeden van het welzijn.^[6] Ook zijn er ook positieve aspecten aan sociale media te noemen, zoals het verbinden met anderen met dezelfde identiteit, capaciteit en interesses, het hebben van toegang tot belangrijke informatie en ruimte voor zelfexpressie.^[1]

Lees het gehele artikel vanaf pagina 30 in het VNIG 4/2026.