De overgang, een systemische transitie
Door Trudy Vlot
De vrouw gaat in haar leven door verschillende fases heen. Iedere fase wordt gekenmerkt door een andere harmonie in ons hormonale stelsel. De hormonen functioneren samen met neurotransmitters en immuunmodulatoren als een geïntegreerd communicatienetwerk. Per levensfase zijn al deze modulatoren op elkaar afgestemd. Ontstaat er een klacht of aandoening, dan zullen deze communicatiestoffen reageren: het zelfherstellend vermogen wordt aangezet en de klacht wordt opgelost, of er wordt een compensatiemechanisme ingeschakeld om schade zoveel mogelijk te beperken. De overgang verstoort dit netwerk systemisch, inclusief de compensatiemechanismen.
Globaal gezien kunnen we het hormonale leven van de vrouw indelen in drie fases: de fase voor de puberteit, de vruchtbare fase en de fase na de menopauze. Tijdens de wisseling van de ene naar de andere fase, kunnen er klachten ontstaan omdat het lichaam zoekende is naar een nieuwe balans. Vaak hebben die klachten te maken met energie en energieverdeling, een proces waar de lever een belangrijke rol in speelt. Hoe minder energie, hoe meer of groter de problemen.[1] Dit wil niet zeggen dat alles ‘instort’, maar de hormonale wijzigingen veranderen ook het stressregulatiesysteem en de hersenchemie. Een gevolg is een verstoorde slaap. Om goed te kunnen slapen heb je veel energie nodig. Als deze energie gebruikt wordt om de nieuwe (hormonale) balans te bewerkstelligen, dan blijft er onvoldoende energie over voor een verkwikkende slaap.
De overgang
Dan komt de vrouw in de overgang. Systemisch gezien houdt dit in dat het volledige, inwendige communicatieproces verandert. Niet alleen de verhouding tussen de hormonen verandert (zie kader), alle andere stoffen die met communicatie te maken hebben, zoals neurotransmitters en immuunmodulatoren, zullen hun manier van communiceren moeten herzien. Hierdoor kunnen aandoeningen of ziektebeelden die lange tijd zonder noemenswaardige klachten aanwezig waren, nu tijdens de overgang de kop opsteken. Zo kan een vrouw een auto-immuunziekte hebben ontwikkeld of spelen sluimerende ADHD-symptomen op. Een compensatiemechanisme kan ervoor zorgen dat deze vrouw in haar vruchtbare fase zo weinig mogelijk schade en klachten heeft ondervonden. De verstoring is naar de achtergrond gedirigeerd, maar is er nog wel.[2]
Lees het gehele artikel vanaf pagina 42 in het VNIG 4/2026.
Bronvermelding:
- Polyzos, S. A., & Goulis, D. G. (2024). Menopause and metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease. Maturitas, 186: 108024.
- Ngo, S. T., & et al. (2014). Gender differences in autoimmune disease. Frontiers in Neuroendocrinology, 35(3): 347-369.
- Trefts, E., & et al. (2017). The liver. Current Biology, 27(21): R1147–R1151.
VNIG
Verzameling van artikelen van schrijvers die op niet-regelmatige basis voor ons schrijven.
